Effecten van cacao of chocolade op het cholesterol en de bloeddruk.

Maandag, 6 februari 2012.

Er is al veel gepubliceerd over mogelijke effecten van cacao of chocolade op het hart. Wetenschappers vonden in de literatuur de resultaten van 42 gerandomiseerde onderzoeken naar effecten van cacao of chocolade op de gezondheid van het hart. De resultaten hiervan werden op een hoop gegooid. De onderzoeken duurden tot maximaal 18 weken.
Chocolade of cacao verlaagde de ongevoeligheid voor insuline met 33%. Er was een verhoogde bloeddoorstroming door uitzetten van de bloedvaten bij chronische (+ 1,34%) en acute (+ 3,19%) consumptie. De diastolische bloeddruk nam af (- 1,6 mm Hg). Het goede cholesterol steeg enigszins (+ 0,03 mmol/L) en het slechte cholesterol daalde enigszins (- 0,07 mmol/L).
Een kwaliteitsbepaling van de onderzoeken liet zien dat sommige onderzoeken wel wat te wensen over lieten. Het zou dus zomaar kunnen zijn dat sommige positieve effecten zouden afzwakken als bepaalde uitkomsten systematischer werden beschreven.

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van gerandomiseerd onderzoek. | Onderzochte groep: 1.297 personen.

|Bron: Hooper L. Effects of chocolate, cocoa, and flavan-3-ols on cardiovascular health: a systematic review and meta-analysis of randomized trials. Am J Clin Nutr. 2012 Feb 1. [Epub ahead of print] Link.|

Algenolie verhoogt het cholesterol. Effect op hartziekten is onzeker.

Donderdag, 2 februari 2012.

DHA en EPA zijn 2 typen olie die in vis voorkomen. En die in verband worden gebracht met een lager risico op hartziekten. Tegenwoordig is er plantaardige omega-3 olie op op basis van algen op de markt die ook DHA bevat. Wetenschappers zochten in de literatuur naar bestaand onderzoek over het effect van DHA uit algenolie op het cholesterol. Ze vonden 11 gerandomiseerde onderzoeken waaraan in totaal 485 personen mee hadden gedaan. Gemiddeld werd 1,86 g olie per dag gebruikt.
Het gebruik van algenolie zorgde voor een significante afname van het gehalte aan triglyceriden (-0,20 mmol/L). En voor en significante toename van zowel het "goede" HDL-cholesterol (+ 0,07 mmol/L) als "slechte" LDL-cholesterol (+ 0,23 mmol/L). Er is nog geen onderzoek gedaan naar het effect van algenolie op het daadwerkelijke ontstaan van hartziekten.

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van gerandomiseerd onderzoek. | Onderzochte groep: 485 gezonde personen.

|Bron: Bernstein AM. A Meta-Analysis Shows That Docosahexaenoic Acid from Algal Oil Reduces Serum Triglycerides and Increases HDL-Cholesterol and LDL-Cholesterol in Persons without Coronary Heart Disease. J Nutr. 2012 Jan;142(1):99-104. Link.|

Het volgen van een dieet verlaagt mogelijk het "slechte" LDL-cholesterol. Sporten lijkt dit niet te doen.

Maandag, 30 januari 2012.

In het verleden hebben studies tegenstrijdige conclusies getrokken over effecten van het dieet, sporten, of de combinatie van beiden op het cholesterol. Een groep onderzoekers besloot daarom de bestaande gegevens uit gerandomiseerd onderzoek op een hoop te gooien. Na te hebben gezocht in de wetenschappelijke literatuur, vonden de onderzoekers 6 studies die 4 weken of langer duurden.
Het onderzoek liet zien dat het volgen van een dieet - al dan niet in combinatie met sporten - leidde tot een significante afname van de gehaltes aan triglyceriden, totaal cholesterol en "slecht" LDL-cholesterol. Mensen die sportten hadden alleen een verlaagd gehalte aan triglyceriden. Er werden geen significante effecten gevonden op het "goede" HDL-cholesterol.

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van gerandomiseerd onderzoek. | Onderzochte groep: 788 personen.

|Bron: Kelley GA. Comparison of aerobic exercise, diet or both on lipids and lipoproteins in adults: A meta-analysis of randomized controlled trials. Clin Nutr. 2011 Dec 9. [Epub ahead of print] Link.|

Consumptie van thee verlaagt mogelijk het risico op overlijden bij bejaarde Chinese mannen.

Zaterdag, 28 januari 2012.

Het effect van de consumptie van thee op de gezondheid is zelden onderzocht bij bejaarden. In China werd gekeken wat de gevolgen op de gezondheid zijn van de dagelijkse consumptie van thee.
Mannen die (bijna) dagelijks thee dronken hadden een 10-20% verlaagd risico op overlijden gedurende de loop van het onderzoek, vergeleken met mannen die zelden thee dronken. Bij vrouwen werd dit effect niet gevonden. Hoge consumptie van thee werd ook in verband gebracht met een afname van de cognitieve achteruitgang en het risico op hart- en vaatziekten.

Opzet onderzoek: Prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 32.606 personen.

|Bron: Qiu L. Associations between frequency of tea consumption and health and mortality: evidence from old Chinese. Br J Nutr. 2012 Jan 16:1-12. [Epub ahead of print] Link.|

Robert Hoenselaar over verzadigd vet, het cholesterol en hartziekten. Deel 1: Mijn discussie via de wetenschappelijke literatuur.

Vrijdag, 27 Januari 2012. | Lees verder...

Een groep van 13 wetenschappers heeft een aantal maanden geleden een artikel gepubliceerd om uit te leggen waarom het van belang is om de inname van verzadigd vet te beperken om zodoende het risico op hartziekten te beperken. Mijn reactie op hun verhaal is ook gepubliceerd. Vanuit wetenschappelijk perspectief, rammelt het verhaal van de wetenschappers aan alle kanten. Deel 2 volgt.

Matige consumptie van koffie verlaagt mogelijk het risico op een beroerte.

Dinsdag 15 november 2011.

Consumptie van koffie wordt inconsistent in verband gebracht met het risico op een beroerte. Wetenschappers gooiden de resultaten van de verschillende beschikbare prospectieve studies op een hoop en keken toen naar het effect. Ze vonden 11 studies waaraan bijna een half miljoen mensen deelnamen en waarin 10.003 personen een beroerte kregen.
Mensen met een matige consumptie van koffie bleken een verlaagd risico te hebben op een beroerte. Vergeleken met personen die geen koffie drinken, hadden personen die 2 kopjes koffie (- 14%), 3-4 kopjes koffie (- 17%), en 6 kopjes koffie (- 13%) per dag dronken, een significant verlaagd risico op een beroerte. Bij 8 kopjes koffie per dag daalde het risico ook, maar dit effect was niet significant (- 7%).

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 479.689 personen.

|Bron: Larsson SC. Coffee Consumption and Risk of Stroke: A Dose-Response Meta-Analysis of Prospective Studies. Am J Epidemiol. 2011 Nov 1;174(9):993-1001. Link.|

Martijn Katan over verzadigd vet in relatie tot cholesterol & hart- en vaatziekten.

Zondag, 12 Augustus 2011. | Lees verder...

Professor Doctor Martijn Katan is een van de meest vooraanstaande Nederlandse voedingswetenschappers. De media vraagt geregeld naar zijn mening over nieuw onderzoek betreffende de relatie tussen voeding en de gezondheid.
Dit jaar heeft het Deense parlement ingestemd met een belasting op producten waar verzadigd vet in zit. Aan de hand van dit gegeven neemt dhr. Katan een zeer duidelijke stelling in over de effecten van verzadigd vet op het cholesterol en het risico op hartinfarcten. Van iemand in zijn positie zou je verwachten dat hij zijn stelling wetenschappelijk goed kan onderbouwen, maar is dat ook zo?

Advies tot beperking van de inname van zout/natrium bij hartfalen gerechtvaardigd?

Dinsdag, 2 augustus 2011. | Lees verder...

Resultaten van een recente meta-analyse laten zien dat beperking van de zoutinname bij personen met hartfalen het risico op overlijden significant verhoogde (+ 159%). Andere wetenschappers hebben deze resultaten bekritiseerd doordat zij stellen dat de combinatie van diuretica (plaspillen) met een beperking van de zoutinname, zou leiden tot een zouttekort en daardoor tot een slechtere prognose. Daarmee zeggen zij dat de zoutbeperking gepaard zou moeten gaan met een verminderde toediening van diuretica.
Nederlandse richtlijnen voor patiënten met hartfalen adviseren een algemene beperking van de inname van zout (natrium) ondanks het gegeven dat zij bevestigen dat er geen onderzoek is dat dit advies ondersteunt. In de richtlijnen wordt niet benoemd dat een zoutbeperking gepaard zou moeten gaan met een verminderde toediening van diuretica.

Is variëren met de kleuren van groenten en fruit goed voor de gezondheid, of is dit een fabeltje?

Woensdag, 22 juni 2011.

Het is tegenwoordig "hip" om voor de gezondheid zoveel mogelijk te variëren met de kleuren van groenten en fruit. Tot nu toe was echter nog helemaal niet onderzocht of variatie op kleur van invloed is op het risico op chronische ziekten. Nederlandse wetenschappers keken bij 20.069 mannen en vrouwen hoe de consumptie van groenten en fruit in relatie stond tot de kans op hartziekten. Na 10 jaar hadden 245 personen hartziekten gekregen.
Er werd geen effect gevonden door consumptie van het totaal van de 4 onderzochte kleuren groenten en fruit. Ook hadden de specifieke kleurgroepen apart geen effect op hartziekten, behalve diep oranje fruit en groenten. Deze groep verlaagde het risico op hartziekten met 26%. Wortels leverden de sterkste bijdrage aan de groep en deze verlaagden het risico op hartziekten met 32%.

Opzet onderzoek: prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 20.069 personen.

|Bron: Oude Griep LM. Colours of fruit and vegetables and 10-year incidence of CHD. Br J Nutr. 2011 Jun 8:1-8. [Epub ahead of print] Link.|

Geen wetenschappelijk bewijs dat vitamine D beschermt tegen hart- en vaatziekten.

Zondag, 19 juni 2011.

Verschillende studies vonden effecten van serum vitamine D waarden op de bloeddruk en hartziekten. Maar hoe supplementatie met vitamine D van invloed is op hart- en vaatziekten is nog niet geheel duidelijk. Wetenschappers zochten in de literatuur naar gerandomiseerd onderzoek over de effecten van vitamine D op hart- en vaatziekten. Ze vonden 51 onderzoeken.
Vitamine D zorgde voor een zwak en niet-significant verlaagd risico op overlijden (- 4%). Maar er werd geen effect gevonden op het risico op een hartinfarct (+ 2%) of een beroerte (+ 5%). Ook werden geen effecten gevonden op het cholesterol of de bloeddruk.

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van gerandomiseerd. | Onderzochte groep: personen.

|Bron: Elamin MB. Vitamin D and Cardiovascular Outcomes: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Clin Endocrinol Metab. 2011 Jun 15. [Epub ahead of print] Link.|

Bewijs voor een beschermend effect van vis tegen hart- en vaatziekten is zwak. Er zijn geen aanwijzingen dat consumptie van vette vis een ander effect geeft dan niet-vette vis.

Donderdag, 12 Mei 2011. | Lees verder...

Literatuuroverzichten uit het verleden laten consistent zien dat de consumptie van vis het risico op hartziekten verlaagt. Maar studies waarin geen effect werd gevonden van vis consumptie op hartziekten werden in verhouding vaker buitengesloten uit deze literatuuroverzichten, dan studies waarin wel een beschermend effect werd gevonden. Indien we kijken naar alle beschikbare studies zien we dat in slechts 10 van de 37 onderzoeksgroepen een significant beschermend effect is gevonden van vis consumptie tegen hartziekten. En 6 v.d. 10 keer was dit ook nog in slechts een deel van de onderzoeksgroep.
Vis consumptie beschermt mogelijk tegen het risico op een beroerte, maar dit effect is alleen gevonden bij vrouwen, en de kracht van het beschermende effect is lang niet zo sterk als door het Voedingscentrum wordt gesuggereerd. Verder valt op dat, voor zowel hartziekten als beroertes, er meer aanwijzingen zijn voor een mogelijk beschermend effect in Amerikaanse, en Aziatische populaties, dan in Europese populaties.
Ondanks het gegeven dat wordt aangeraden om (deels-)vette vis te consumeren, waren er tot nu toe geen literatuuroverzichten die systematische hebben gekeken naar effecten uit consumptie van vette- en niet vette vis soorten op hart- en vaatziekten. Indien we kijken naar resultaten uit de beschikbare prospectieve studies, zien we dat er geen aanwijzingen zijn dat vette vis een ander effect heeft op hart- en vaatziekten dan niet vette vis.
Het Voedingscentrum stelt dat personen die een verhoogd risico hebben op hart- en vaatziekten, baat kunnen hebben bij een hogere consumptie van vis dan 2 porties per week. Maar resultaten uit prospectief onderzoek geven hier geen aanwijzing voor.

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van prospectief onderzoek.

Vis en hart- en vaatziekten: Het Amerikaanse Voedingscentrum leest geen wetenschappelijke literatuur, of begrijpt de inhoud daarvan niet!

Zaterdag, 7 mei 2011. | Lees verder...

In 2010 presenteerde het Amerikaanse Voedingscentrum (USDA) haar rapport betreffende de richtlijnen voor gezonde voeding. Resultaten uit dit rapport dragen ook bij tot de adviezen van het Nederlandse Voedingscentrum. De USDA raadt aan om 2 porties vis per week te eten omdat dit zou kunnen bijdragen aan een verlaagde kans op fatale hartziekten. Als onderbouwing voor dit advies wordt o.a. gerefereerd aan resultaten van 10 prospectieve studies. En hierin zou een consistent beschermend effect tegen hart- en vaatziekten zijn gevonden uit consumptie van vette vis. De consumptie van vette vis is echter slechts onderzocht in 3 van deze 10 studies, en in niet één studie kon een significant beschermend effect worden gevonden bij consumptie van de aanbevolen hoeveelheid.
Tien van de tien keer fout vind ik wel èrg slordig!

Hoge inname van zout en het risico op hart- en vaatziekten. Toch een verhoogd risico?

Vrijdag, 6 mei 2011.

"Te veel zout eten heeft geen invloed op het hart". Dit bericht werd deze week de wereld in gekopt (1). De conclusie is gebaseerd op een recente publicatie in het Amerikaanse tijdschrift 'JAMA' (2). De auteurs van deze publicatie waren wetenschappers die keken naar de link tussen zout uitscheiding in de urine en het het risico op overlijden aan hart- en vaatziekten binnen de periode van 7,9 jaren die daarop volgden. Hieruit bleek dat mensen die weinig zout uitscheidden een 56% hoger risico hadden op overlijden aan hart- en vaatziekten dan mensen die veel zout uitscheidden.
Dit resultaat is interessant, maar ook niet meer dan dat. De onderzoeksgroep bestond namelijk uit 3.681 personen, dit is volgens wetenschappelijke begrippen een zeer kleine onderzoeksgroep. En er overleden slechts 84 personen aan hart- en vaatziekten. Een belangrijkere bijdrage aan dit onderzoek werd geleverd in 2009. Toen publiceerden wetenschappers een literatuuroverzicht van prospectief onderzoek waarin de effecten werden beschreven van zout inname op het risico op beroertes en hart- en vaatziekten (3). Ze vonden 13 studies. In totaal kregen 5.161 personen hart- en vaatziekten, en hoge zout inname verhoogde het risico hierop met 14%. Ook kregen 5.346 personen een beroerte, en hoge zout inname verhoogde het risico hierop met 23%.

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 154.282 personen.

|Bronnen:
1) Te veel zout heeft geen invloed op hart. Nu.nl. Geraadpleegd op 6 mei, 2011. Link.
2) Stolarz-Skrzypek K. Fatal and Nonfatal Outcomes, Incidence of Hypertension, and Blood Pressure Changes in Relation to Urinary Sodium Excretion. JAMA. 2011; 305:1777–85. Link.
3) Strazzullo P. Salt intake, stroke, and cardiovascular disease: meta-analysis of prospective studies. BMJ. 2009 Nov 24;339:b4567. doi: 10.1136/bmj.b4567. Link.|

Inname van kwik en het risico op hart- en vaatziekten.

Zondag, 27 maart 2011.

De inname van methylkwik, via de consumptie van vis, is in verband gebracht met een potentieel verhoogd risico op hart- en vaatziekten, maar het bewijs is tegenstrijdig. De inname van vis zou dit effect ook kunnen beïnvloeden. Van een grote groep Amerikaanse mannen en vrouwen zijn afgeknipte teennagels opgeslagen. Vervolgens is gekeken naar de concentratie methylkwik in de teennagels en deze is in verband gebracht met het daaropvolgende risico op hart- en vaatziekten.
Personen met hogere concentraties van methylkwik hadden geen verhoogd risico op hartziekten (- 15%), beroertes (- 14%) of totale hart en vaatziekten (- 15%). Het "beschermende" effect tegen hart- en vaatziekten was zelfs bijna significant (P = 0.06).
Sommige effect zijn nu eenmaal onverwachts. En toch ga ik u niet aanraden om kwik in te nemen. Ook de consumptie van mensenlijke teennagels lijkt me niet aan te raden.

Opzet onderzoek: prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 51.529 mannen en 121.700 vrouwen.

|Bron: Mozaffarian D. Mercury exposure and risk of cardiovascular disease in two U.S. cohorts. N Engl J Med. 2011 Mar 24;364(12):1116-25. Link.|

Rauwe groenten en fruit en de kans op een beroerte.

Zondag, 27 maart 2011.

Vorig jaar werd een studie gepubliceerd die liet zien dat hoge consumptie van groenten en fruit het risico op hartziekten verlaagde in een Nederlandse populatie. Hierbij werd geen verschil in effect gevonden tussen rauwe, en bewerkte groenten en fruit (1). In deze zelfde populatie werd nu gekeken naar het effect op het risico op een beroerte (2).
Hoge consumptie van groenten en fruit of bewerkte groenten en fruit werd niet in verband gebracht met het risico op een beroerte. Maar een hoge consumptie van rauwe groenten en fruit verlaagde het risico op een beroerte met 30%, alhoewel het effect niet significant was (P = 0.07). Rauwe groenten verlaagden het risico op een herseninfarct (- 50%), en rauw fruit verlaagde het risico op een hersenbloeding (- 47%).

Opzet onderzoek: prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 20.069 personen.

|Bronnen:
1) Oude Griep LM. Raw and processed fruit and vegetable consumption and 10-year coronary heart disease incidence in a population-based cohort study in the Netherlands. PLoS One. 2010 Oct 25;5(10):e13609. Link.
2) Griep LO. Raw and processed fruit and vegetable consumption and 10-year stroke incidence in a population-based cohort study in the Netherlands. Eur J Clin Nutr. 2011 Mar 23. [Epub ahead of print] Link.|

Koffie en de kans op een beroerte.

Woensdag, 16 maart 2011.

34.670 Zweedse vrouwen werden gevolgd over een periode van 10 jaar. In deze periode kregen 1.680 vrouwen een beroerte. De consumptie van koffie bleek het risico op een beroerte te verlagen. Het risico daalde met 22% bij de consumptie van 1-2 kopjes per dag, en dit effect bleef gelijk bij hogere consumptie.

Opzet onderzoek: prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 34.670 vrouwen.

|Bron: Larsson SC. Coffee Consumption and Risk of Stroke in Women. Stroke. 2011 Mar 10. [Epub ahead of print] Link.|

Multivitamines, kanker en hart- en vaatziekten.

Woensdag, 2 maart 2011.

Veel mensen gebruiken een multivitamine/mineralen supplement. Maar het effect van deze supplementen op het voorkomen van chronische ziekten of het risico op overlijden is nog onduidelijk. Een grote Amerikaanse onderzoeksgroep werd gevolgd over de periode van 11 jaar. Gedurende deze periode overleden 28.851 personen.
Het gebruik van een multivitamine supplement had geen significant effect op het risico op overlijden bij mannen (+ 7%) of vrouwen (- 4%). Ook werd geen effect gevonden op de kans op overlijden aan hart- en vaatziekten of kanker. Tevens werd geen effect gevonden op het risico op kanker, of specifieke vormen van kanker zoals longkanker, darmkanker, prostaatkanker, en borstkanker.

Opzet onderzoek: Prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 182.099 personen.

|Bron: Park SY. Multivitamin Use and the Risk of Mortality and Cancer Incidence: The Multiethnic Cohort Study. Am J Epidemiol. 2011 Feb 22. [Epub ahead of print] Link.|

Vezels uit graanproducten verlagen mogelijk het risico op overlijden.

Woensdag, 2 maart 2011.

Consumptie van vezels wordt wel in verband gebracht met het risico op bepaalde ziekten, zoals hartziekten en diabetes. Maar het is nog niet duidelijk of dit ook van invloed is op de totale levensduur. Een van de grootste onderzoeksgroepen ooit (388.122 Amerikaanse mannen en vrouwen) werd gevolgd over een periode van 9 jaar. In deze periode stierven 20.126 mannen en 11.330 vrouwen.
Een hoge consumptie van vezels verlaagde het risico op overlijden binnen deze periode. Het risico daalde significant met 22% voor zowel mannen als vrouwen. Bij mannen daalde het risico met iedere toegenomen inname van vezels. Bij vrouwen werd geen verschil in effect gevonden tussen gemiddelde inname (17,0 g per dag) en hoge inname (20,1 of 25,8 g per dag).
Hoge consumptie van vezels uit groenten verlaagde het risico op overlijden minimaal (- 5% voor zowel mannen als vrouwen). Vezels uit fruit hadden geen effect. En vezels uit bonen verlaagden het risico alleen bij vrouwen (- 13%). Het sterkste beschermende effect werd gevonden door hoge consumptie van vezels uit graanproducten (- 23% voor mannen en - 19% voor vrouwen). Vezels uit granen verlaagden het risico op overlijden aan hart- en vaatziekten, kanker, infectieziekten, en aandoeningen van de ademhalingswegen.

Opzet onderzoek: Prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 219.123 mannen en 168.999 vrouwen.

|Bron: Park Y. Dietary Fiber Intake and Mortality in the NIH-AARP Diet and Health Study. Arch Intern Med. 2011 Feb 14. [Epub ahead of print] Link.|

Open brief aan Het voedingscentrum. Betreffende: verzadigd vet in relatie tot hart- en vaatziekten.

Dinsdag, 22 Februari 2011. | Lees verder...

Geacht Voedingscentrum,

Ik heb in de wetenschappelijke literatuur gezocht naar onderzoeken over de relatie tussen verzadigd vet en hart- en vaatziekten. Op mijn internetsite heb ik de resultaten van deze onderzoeken uitvoerig beschreven. Vervolgens heb ik gekeken of conclusies en aanbevelingen van 4 wetenschappelijke adviesorganen (Institute of Medicine. 2005; USDA/USDHHS. 2010; EFSA. 2010; Voedingscentrum. 2008) zijn gebaseerd op de beschikbare resultaten uit de literatuur.

Een korte samenvatting van mijn conclusies, ziet er als volgt uit:

• Een samenvatting van de resultaten uit prospectief cohort onderzoek laat zien dat er geen aanwijzingen zijn dat verzadigd vet het risico op totale hart- en vaatziekten, hartziekten, en beroertes beïnvloedt. Zeer lage consumptie van verzadigd vet, verhoogt mogelijk zelfs het risico op de meest voorkomende vorm van een hersenbloeding: het intracerebrale hematoom.
• Beide Amerikaanse adviesorganen (Institute of Medicine. 2005; USDA/USDHHS. 2010) geven de resultaten uit prospectief cohort onderzoek onjuist weer.
• In niet één enkel gerandomiseerd interventie onderzoek waarin verzadigd vet is vervangen door meervoudig onverzadigd vet, kunnen de effecten op hart- en vaatziekten eenduidig worden toegeschreven aan verzadigd vet. Tevens bleken veranderingen in het serum cholesterol - die zijn veroorzaakt door veranderingen in de vetinname - het daarop volgende risico op hart- en vaatziekten niet te kunnen voorspellen.
• Een analyse van de validiteit van de genoemde 4 adviesorganen, laat zien dat alle adviesorganen de meerderheid van resultaten uit gerandomiseerde- en prospectieve cohort onderzoeken negeren. Effecten van verzadigd vet op het 'goede' HDL-cholesterol worden systematisch genegeerd. En werkelijke resultaten zoals deze zijn gepresenteerd in de wetenschappelijke literatuur zijn in 2 rapporten "aangepast" om op overtuigende wijze "aan te tonen" dat verzadigd vet het risico op hart- een vaatziekten verhoogt.
• Gerandomiseerd onderzoek laat zien dat zelfs boter, margarine, en mayonaise nog beter zijn voor de verhouding totaal:HDL cholesterol, dan koolhydraten.
• Prospectief onderzoek laat zien dat er geen bewijs is dat vetten uit vlees en zuivel het risico op hart- en vaatziekten verhogen.
• In 5 van de 6 beschikbare prospectieve onderzoeken bleek boter beter te zijn voor het hart dan margarine.

Een uitgebreide analyse van de resultaten die tot deze conclusies leidden, vind U op mijn internetsites:
Hoenselaar R. Advies voedingscentrum onjuist: geen bewijs effect verzadigd vet op hart- en vaatziekten. Voedingengezondheid.com. Beschikbaar op: Link . Geraadpleegd op: 22 februari, 2011.
Hoenselaar R. Dietary fat, dietary cholesterol, and cardiovascular disease. Canceranddiet.nl. Beschikbaar op: Link . Geraadpleegd op: 22 februari, 2011.

Mijn vragen zijn als volgt:

• Wat vindt u van mijn conclusies? Denkt u dat er conclusies tussen zitten die door andere resultaten uit de wetenschappelijke literatuur onderuit gehaald kunnen worden?
• Waarom neemt u de resultaten uit de wetenschappelijke literatuur, zoals ik deze hierboven heb weergegeven, niet mee in uw conclusies of adviezen?
• U baseert uw adviezen mede op de conclusies van de overige, genoemde adviesorganen. Was U op hoogte van het feit dat beide Amerikaanse adviesorganen, de resultaten uit prospectief onderzoek verdraaien? Wat vindt u nu nog van de betrouwbaarheid van de genoemde rapporten?
• Vind u nu nog steeds dat er overtuigend bewijs is, dat verzadigd vet het risico op hart- en vaatziekten verhoogt?

Graag hoor ik van U.

Hoogachtend, R. Hoenselaar

Opzet onderzoek: (Literatuuroverzichten van) gerandomiseerd + prospectief onderzoek.

Vervangen van volvette kaas door magere kaas verhoogt mogelijk het risico op overlijden. Vervangen van volle melk door magere/halfvolle melk heeft geen effect.

Zaterdag, 12 Februari 2010. | Lees verder...

De "Netherlands Cohort Study" is het grootste Nederlandse onderzoek over de relatie tussen voeding en de gezondheid ooit. Er deden 120.852 mannen en vrouwen aan mee. Onlangs is gepubliceerd wat de effecten van zuivelconsumptie zijn op het risico op overlijden en hart- en vaatziekten binnen deze onderzoeksgroep.
In de abstract (samenvatting) van het artikel valt te lezen dat er weinig - en meestal zwakke - significante effecten gevonden zijn. Boter en vet uit zuivelproducten verhoogden de kans op overlijden aan hartziekten, en de totale kans op overlijden bij vrouwen. Volvette gefermenteerde melkproducten (zoals yoghurt en kwark) beschermden tegen overlijden aan een beroerte, en de totale kans op overlijden bij zowel mannen als vrouwen.
De samenvatting suggereert dat het vervangen van volle melk door magere/halfvolle melk, en het vervangen van volvette kaas door magere kaas, het risico op overlijden zal verlagen bij vrouwen. Maar het vervangen van volle melk door magere/halfvolle melk had geen effect op het risico op overlijden, en het vervangen van volvette kaas door magere kaas verhoogt het risico op overlijden zelfs.

Opzet onderzoek: prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 120.852 personen.

Het vervangen van verzadigd vet door meervoudig onverzadigd vet heeft mogelijk geen effect op de levensduur.

Maandag, 4 oktober 2010. | Lees verder...

Het voedingscentrum en andere adviesorganen op het gebied van gezonde voeding zijn bijzonder stellig in hun advies over verzadigd vet: Er wordt gesuggereerd dat er overtuigend bewijs is dat het verlagen van de verzadigd vet consumptie het risico op hart- en vaatziekten zal laten dalen. Dit advies is meestal gebaseerd op literatuuroverzichten van gerandomiseerd onderzoek naar a) de effecten van verzadigd vet op het cholesterol, en b) het verlagen van verzadigd vet en tegelijkertijd verhogen van meervoudig onverzadigd vet.
Toch is er niet één literatuuroverzicht wat op basis van gerandomiseerd (of prospectief) onderzoek tot de conclusie is gekomen dat het verlagen van de verzadigd vet consumptie het risico op hart(- en vaat)ziekten zal doen verminderen. Tevens lieten gerandomiseerde onderzoeken naar het vervangen van verzadigd vet door meervoudig onverzadigd vet zien dat er geen effect was op de levensduur.
Wat verder opvalt is dat zowel gerandomiseerd onderzoek als prospectief onderzoek suggereert dat er aanwijzingen zijn dat enkelvoudig onverzadigd vet mogelijk een negatief effect heeft op hart(- en vaatziekten). Tenslotte laat gerandomiseerd onderzoek zien dat een effect van een voedingsinterventie op het cholesterol een onbetrouwbare manier is om het risico op hart(- en vaat)ziekten te voorspellen.

Opzet onderzoek: Literatuuroverzichten van gerandomiseerd & prospectief onderzoek.

Een dieet laag in koolhydraten? Hoge consumptie van plantaardige voeding verlaagt mogelijk de kans op overlijden vergeleken met dierlijke voeding.

15 september 2010.

Tot nu toe is weinig gepubliceerd over de relatie tussen diëten laag in koolhydraten (KH) en het risico op overlijden. Wetenschappers onderzochten deze relatie in 2 onderzoeksgroepen die gedurende 20-26 jaar werden gevolgd. Er werd gekeken naar 2 vormen van een KH-laag dieet: 1) gebaseerd op dierlijke producten (met de nadruk op dierlijke vetten en eiwitten), en 2) gebaseerd op plantaardige producten (met de nadruk op plantaardige vetten en eiwitten). Gedurende de observatieperiode overleden 21.233 personen.
Extreem lage consumptie van KH verhoogde de kans op overlijden met 12%. Een lage inname van KH in combinatie met een hoge consumptie van dierlijke producten verhoogde de kans op overlijden met 23%. Dit werd vooral veroorzaakt door een verhoogde kans op overlijden aan kanker (+ 28%). Terwijl een lage inname van KH in combinatie met een hoge consumptie van plantaardige producten de kans op overlijden verlaagde met 20%. Dit werd veroorzaakt door een verlaagde kans op overlijden aan hart- en vaatziekten (- 23%).

Opzet onderzoek: Prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 129.716 personen.

|Bron: Fung TT. Low-carbohydrate diets and all-cause and cause-specific mortality: two cohort studies. Ann Intern Med. 2010 Sep 7;153(5):289-98. Link.|

Supplementen met foliumzuur beschermen niet tegen hart- en vaatziekten.

13 september 2010.

Wetenschappers zochten in de literatuur naar gerandomiseerd onderzoek over de relatie tussen foliumzuur supplementen en hart- en vaatziekten.
Foliumzuur had geen effect op hart- en vaatziekten (+ 2%) of beroertes (- 5%). Dit effect werd echter beïnvloed door homocysteïne waarden. Personen met hoge homocysteïne waarden (> 12 mumol/L) hadden een verhoogd risico op hart- en vaatziekten (RR = 1.06; 95% CI = 1.00-1.13), terwijl geen significant effect werd gevonden voor personen met lagere homocysteïne waarden (< 12 mumol/L. RR = 0.94; 95% CI = 0.86-1.03).

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van gerandomiseerd onderzoek.

|Bron: Miller ER 3rd. Meta-analysis of folic acid supplementation trials on risk of cardiovascular disease and risk interaction with baseline homocysteine levels. Am J Cardiol. 2010 Aug 15;106(4):517-27. Link.|

Is er een effect van B-vitamines op homocysteïne waarden, en hart- en vaatziekten?

13 september 2010.

In Noorwegen werden 6.837 patiënten met hartziekten gerandomiseerd naar B-vitamines die homocysteïne verlagen, of geen behandeling. Er waren 4 onderzoeksgroepen: Groep 1 kreeg een capsule met 0,8 mg foliumzuur + 0,4 mg vitamine B12 + 40 mg B6. Groep 2 kreeg alleen foliumzuur en vitamine B12. Groep 3 kreeg alleen vitamine B6, en groep 4 kreeg een placebo.
De combinatie van foliumzuur met vitamine B12 verlaagde homocysteïne waarden met 25%, maar had geen beschermend effect tegen het risico op (+ 7%)- of overlijden aan (+ 12%) hart- en vaatziekten.

Opzet onderzoek: Gerandomiseerd onderzoek. | Onderzochte groep: 6.837 personen.

|Bron: Ebbing M. Combined analyses and extended follow-up of two randomized controlled homocysteine-lowering B-vitamin trials. J Intern Med. 2010 Aug 4. [Epub ahead of print] Link.|

Calciumpillen verhogen de kans op een hartinfarct.

Dinsdag, 24 augustus 2010.

Wetenschappers wilden weten wat het effect is van calciumpillen op hart- en vaatziekten. Hiervoor zochten ze in de literatuur naar gerandomiseerd, placebo-gecontroleerd onderzoek. Ze vonden 15 studies die aan hun criteria voldeden.
Calciumpillen verhoogden de kans op een hartinfarct significant (+ 31%). Niet-significant verhoogde risico's werden gevonden voor de kans op een beroerte (+ 20%), en de kans op overlijden (+ 9%). De onderzoekers wijzen erop dat calciumpillen de kans op botbreuken nauwelijks verlagen. Ze berekenden dat voor iedere 26 botbreuken die worden voorkomen door calciumpillen, er 14 personen een hartinfarct krijgen, 10 een beroerte krijgen, en 13 personen overlijden. Verder stellen ze dat het positieve effect tegen botbreuken niet opweegt tegen het waarschijnlijke negatieve effect op hart- en vaatziekten, gepaard met een mogelijk verhoogde kans op een heupfractuur.

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van gerandomiseerd onderzoek. | Onderzochte groep: 11.921 personen.

|Bron: Bolland MJ. Effect of calcium supplements on risk of myocardial infarction and cardiovascular events: meta-analysis. BMJ. 2010 Jul 29;341:c3691. doi: 10.1136/bmj.c3691. Link.|

(Vetten uit) zuivel, melk, of kaas in relatie tot hart- en vaatziekten. Huidige kennis volstaat niet om wetenschappelijk onderbouwde adviezen hierover te geven.

Zondag, 11 juli 2010. | Lees verder...

Het Voedingscentrum raadt het gebruik aan van magere zuivelproducten omdat volle zuivelproducten de kans op hart- en vaatziekten zouden verhogen. Wat hierbij opvalt is dat het Voedingscentum bij de onderbouwing voor deze stelling al het wetenschappelijke bewijs over de relatie tussen zuivelproducten en hart-en vaatziekten volkomen negeert.

Twee van de drie meest recente literatuuroverzichten over de relatie tussen zuivel en/of melk, en hartziekten concluderen dat er geen bewijs is voor een relatie. De derde stelt na een "meta-analyse" dat hoge consumptie van zuivel en melk de kans op hartziekten verlaagt. Feit is echter dat een verhoogd risico tussen zuivel en hartziekten is gevonden in 4 studies, en dat alle 4 die studies niet meegenomen zijn in de meta-analyse.

Indien je al het relevante wetenschappelijke bewijs over de relatie tussen zuivel en hart- en vaatziekten bekijkt, zie je dat er inconsistente aanwijzingen zijn dat consumptie van zuivelproducten de kans op hart- en vaatziekten zou beïnvloeden: Effecten verschillen tussen de verschillende zuivelproducten, en verschillen tussen Aziatische en Westerse populaties. Tevens zijn er geen consistente verschillen tussen magere- en volle zuivelproducten, melk, en kaas. Met de huidige kennis is de aanbeveling om te kiezen voor magere zuivelproducten niet gerechtvaardigd met het oog op effecten op hart- en vaatziekten.

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van prospectief onderzoek.

Is er bewijs voor een relatie tussen eieren en hart- en vaatziekten?

Donderdag, 1 Juli 2010. | Lees verder...

Het voedingscentrum adviseert maximaal 3 eieren per week omdat eieren het cholesterol verhogen, waardoor de kans op hartziekten zou stijgen. Hierbij is echter geen rekening gehouden met het gegeven dat onderzoek naar een effect op het cholesterol geen betrouwbare manier hoeft te zijn om de kans op hartziekten te voorspellen. Tevens zijn resultaten van direct onderzoek naar het effect van eieren op hartziekten genegeerd.
Indien je gaat kijken naar studies over het directe effect van eieren op hart- en vaatziekten, zie je dat de meeste studies geen effect laten zien, en dat er geen bewijs is voor een effect op hart- en vaatziekten door de consumptie van eieren in welke hoeveelheid dan ook, behalve bij personen met diabetes type 2. Er lijkt dus totaal geen bewijs te zijn dat een hogere consumptie dan 3 eieren per week de kans op hartziekten verhoogt bij een gezond persoon, hoe je het ook bekijkt.
Toch zou ik opletten met een hoge consumptie van eieren (≥ 6 eieren per week). Er zijn aanwijzingen dat hoge consumptie het risico op overlijden verhoogt.

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van prospectief onderzoek.

Nieuws: Koffie en thee beschermen tegen hartziekten. Toch?

Maandag, 21 juni 2010.

Thee en koffie verlagen het risico op hartziekten. Zo meldde het RTL-nieuws vandaag (1). Dit was gebaseerd op een onderzoek van het UMC utrecht, waarin 37.000 mensen gedurende 13 jaar werd gevolgd (2). Aan het eind van dit onderzoek hadden 1.387 mensen kransslagaderziekte gekregen, waarvan er 123 overleden.
Hoge consumptie van zwarte thee, en matige consumptie van koffie (1-4 koppen per dag) bleken het risico op kransslagaderziekte met respectievelijk 30% en 20% te verlagen.
Maar............
Bijna tegelijkertijd zijn ook de resultaten van een ander Nederlands onderzoek gepubliceerd (3). Aan dit onderzoek deden 120.852 mensen mee die gedurende 10 jaar werden gevolgd. In dit onderzoek overleden maar liefst 1.789 mensen aan hartziekten.
Het onderzoek liet zien dat mannen met een hoge koffie consumptie een verhoogde kans hadden op overlijden aan hartziekten (+ 9% per kop koffie), terwijl dit risico werd verlaagd door consumptie van thee (- 9% per kop thee). Vrouwen hadden een verlaagde kans op overlijden aan hartziekten door hoge consumptie van koffie (- 12% per kop koffie).
Jammer dat dit onderzoek het nieuws niet haalde.................

Opzet onderzoek: Prospectief onderzoek.

|Bronnen:
1) RTL nieuws. 21 juni 2010. Link.
2) umcutrecht.nl Thee of koffie verlaagt kans hartziekte. Link.
3) Leurs LJ. Total fluid and specific beverage intake and mortality due to IHD and stroke in the Netherlands Cohort Study. Br J Nutr. 2010 May 11:1-10. [Epub ahead of print] Link.|

Er is mogelijk geen verschil tussen verschillende soorten noten in het effect op het cholesterol.

Maandag, 31 mei 2010.

Epidemiologisch onderzoek laat consistent zien dat consumptie van noten in verband wordt gebracht met een verlaagd risico op hartziekten. Als gevolg daarvan zijn er veel interventie onderzoeken gekomen naar de effecten van noten op het cholesterol. Wetenschappers gooiden 25 van deze studies op een hoop om te kijken naar de effecten. Mensen in deze onderzoeken hadden een normaal of verhoogd cholesterol en gebruikten geen medicatie tegen cholesterol.
Met een dagelijkse consumptie van 67 g noten per dag werden de volgende resultaten bereikt: Een verlaagd cholesterol (-5.1%), en een verlaagd "slecht" cholesterol (-7.4%). Concentraties van triglyceriden werden verlaagd (-10.2%) bij personen met triglyceriden waarden van minimaal 150 mg/dL, maar niet bij personen met lagere waarden. De effecten van noten waren afhankelijk van de geconsumeerde dosis, en verschillende soorten noten hadden vergelijkbare effecten op het cholesterol. Verder waren de gevonden effecten het sterkst bij personen met hoge waarden van het "slechte" (LDL) cholesterol, bij personen met een lage BMI, en bij personen die een Westers dieet volgden.

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van interventie onderzoek. | Onderzochte groep: 583 personen.

|Bron: Sabaté J. Nut consumption and blood lipid levels: a pooled analysis of 25 intervention trials. Arch Intern Med. 2010 May 10;170(9):821-7. Link.|

Matige consumptie van alcohol verlaagt de kans op overlijden mogelijk ook bij mensen met bestaande hart- en vaatziekten.

Woensdag, 7 april 2010.

Geregelde, matige consumptie van alcohol door gezonde mensen word in verband gebracht met een verlaagd risico op overlijden (aan hartziekten). Tot nu toe bestond er geen literatuuroverzicht naar de effecten bij mensen met bestaande hart- en vaatziekten. Wetenschappers zochten in de literatuur naar prospectief onderzoek over studies die dit effect onderzochten. Slechts 8 van de 54 publicaties werden meegenomen in de uiteindelijke analyse.
Matige consumptie van alcohol (26 g/dag) verlaagde de kans op overlijden aan hart- en vaatziekten met 22%. Maar een maximaal beschermend effect (- 18%) tegen overlijden aan alle oorzaken gecombineerd werd gevonden bij iets lagere consumptie (5-10 g/dag), gelijk aan 0,5-1 glas per dag.

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 16,351 personen.

|Bron: Costanzo S. Alcohol consumption and mortality in patients with cardiovascular disease: a meta-analysis. J Am Coll Cardiol. 2010 Mar 30;55(13):1339-47. Link.|

Matige consumptie van alcohol verlaagt het risico op hartziekten mogelijk ook bij mensen van middelbare leeftijd.

Vrijdag, 2 april 2010.

Lage tot matige consumptie van alcohol wordt in verband gebracht met een verlaagde kans op hartziekten. Vaak word echter gezegd dat dit effect beperkt is tot mensen van hogere leeftijd. Hartziekten komen weinig voor bij mannen onder de 40 jaar en vrouwen onder de 50 jaar, en individuele studies hebben daarom vaak te weinig kracht om dit verband te onderzoeken. Om die reden gooiden wetenschappers de resultaten van 8 Noord-Amerikaanse en Europese onderzoeken bij elkaar.
Voor mannen met matige alcohol consumptie (5 tot 29.9 g/d) werd een significant beschermend effect gevonden in alle 3 de onderzochte leeftijdscategorieën: Het risico was verlaagd bij mannen van 39-50 jaar (-42%), 50-59 jaar (-28%), en 60 jaar of ouder (-15%) vergeleken met geheelonthouders. Vergelijkbare resultaten werden gevonden voor vrouwen.

Opzet onderzoek: Gepoelde analyse van prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 74.919 mannen & 192.067 vrouwen.

|Bron: Hvidtfeldt UA. Alcohol Intake and Risk of Coronary Heart Disease in Younger, Middle-Aged, and Older Adults. Circulation. 2010 Mar 29. [Epub ahead of print] Link.|

Is er een effect van koffie op het risico op overlijden?

Maandag, 29 maart 2010.

Verschillende studies in het verleden lieten zien dat personen met een hogere consumptie van koffie mogelijk een verlaagde kans op overlijden hadden (1, 2), maar in minstens 1 studie werd een niet-significant verhoogd risico op overlijden gevonden (3).
Deze maand is er weer een studie gepubliceerd waarin werd gekeken naar de relatie tussen koffie en de levensverwachting (4). 37.742 Japanse mannen en vrouwen gaven informatie over hun voeding. Na 10,3 jaar bleken 2.454 personen te zijn overleden. Vrouwen met de hoogste consumptie van koffie (3 kopjes of meer per dag) hadden een significant 25% verlaagde kans op overlijden. Dit effect werd veroorzaakt door een sterk verlaagde kans op overlijden aan hartziekten. Bij mannen werd geen effect gevonden op overlijden aan kanker of hartziekten.

Opzet onderzoek: Prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 37.742 personen.

|Bronnen:
1) Lopez-Garcia E. The relationship of coffee consumption with mortality. Ann Intern Med. 2008 Jun 17;148(12):904-14. Link.
2) Happonen P. Coffee consumption and mortality in a 14-year follow-up of an elderly northern Finnish population. Br J Nutr. 2008 Jun;99(6):1354-61. Link.
3) Kahn HA. Association between reported diet and all-cause mortality. Twenty-one-year follow-up on 27,530 adult Seventh-Day Adventists. Am J Epidemiol. 1984 May;119(5):775-87. Link.
4) Sugiyama K. Coffee Consumption and Mortality Due to All Causes, Cardiovascular Disease, and Cancer in Japanese Women. J Nutr. 2010 Mar 24. [Epub ahead of print] Link.|

Geen bewijs voor een effect van calcium supplementen op hart- en vaatziekten. Vitamine D supplementen geven misschien een klein beschermend effect bij inname van 1.000 IE per dag.

Vrijdag, 19 maart 2010.

Wetenschappers zochten in de literatuur naar studies over de effecten van vitamine D- en/of calcium supplementen op het risico op hart- en vaatziekten.
6 prospectieve studies lieten een een consistent verlaagd risico op overlijden aan hart- en vaatziekten zien bij volwassenen die vitamine D supplementen gebruikten, maar 5 v.d. 6 onderzoeken zijn gedaan bij dialysepatiënten. Geen v.d. 4 prospectieve studies liet een effect zien van calcium supplementen op het risico op hart- en vaatziekten bij gezonde personen.
Een analyse van 8 gerandomiseerde studies laat zien dat vitamine D supplementen in een matig-hoge dosering (1.000 IE/25 mcg per dag) misschien de kans op hart- en vaatziekten verlagen (- 10%), maar dit effect was niet significant. Er werd geen beschermend effect gevonden van calcium supplementen (+ 14%), of door de combinatie van vitamine D met calcium supplementen (+ 4%).

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van gerandomiseerd & prospectief onderzoek.

|Bron: Wang L. Systematic review: Vitamin D and calcium supplementation in prevention of cardiovascular events. Ann Intern Med. 2010 Mar 2;152(5):315-23. Link.|

Vitamine B3 verlaagt mogelijk de kans op een hartinfarct bij personen met hartziekten.

Dinsdag, 9 maart 2010.

vitamine B3 (niacine, nicotinezuur) verhoogt het goede cholesterol met 30-35%. In het verleden zijn 7 studies gepubliceerd naar het effect van vitamine B3 supplementen op hart- en vaatziekten bij patiënten met hartziekten. De resultaten waren inconsistent en daarom maakten wetenschappers een meta-analyse van de resultaten van gerandomiseerd onderzoek.
Vergeleken met een placebo, verlaagde vitamine B3 het risico op niet-fatale hartziekten significant (- 28%), en werd een niet-significant verlaagd risico op overlijden aan hartziekten gevonden (- 12%).

Opzet onderzoek: (Literatuuroverzicht van) gerandomiseerd onderzoek. | Onderzochte groep: 5.137 personen met hartziekten.

|Bron: Duggal JK. Effect of Niacin Therapy on Cardiovascular Outcomes in Patients With Coronary Artery Disease. J Cardiovasc Pharmacol Ther. 2010 Mar 5. [Epub ahead of print] Link.|

Geen effect verzadigd vet op hart-en vaatziekten.

Dinsdag, 2 februari 2010.

Achtergrond: Op deze site kon U al lezen dat het vervangen van verzadigd vet door koolhydraten geen positieve invloed heeft op het cholesterol, en dat het vervangen van verzadigd vet door koolhydraten en enkelvouding onverzadigde vetzuren al helemaal geen positief effect had op de kans op hartziekten. In beide literatuuroverzichten werd echter geen melding gemaakt van de directe relatie tussen consumptie van verzadigd vet en de kans op hartziekten. Het volgende onderzoek uit begin van dit jaar deed dit wèl!
Over dit onderzoek: Wetenschappers zochten in de literatuur naar studies over de relatie tussen verzadigd vet en hartziekten, beroerten, en totale hart- en vaatziekten. Er werden 21 studies gevonden, en in totaal werden 347,747 personen gedurende 5-23 jaar gevolgd. In deze periode deden zich 11.006 cardiovasculaire incidenten voor. Inname van verzadigd vet stond niet in verband met een verhoogd risico op hartziekten (RR = 1.07; 95% CI = 0.96-1.19; P = 0.22), beroerten (RR = 0.81; 95% CI = 0.62-1.05; P = 0.11), en totale hart- en vaatziekten (RR = 1.00; 95% CI = 0.89-1.11; P = 0.95).
Tevens laat dit literatuuronderzoek duidelijk zien dat er op geen enkel moment in het verleden bewijs is geweest dat verzadigd vet de kans op hart- en vaatziekten verhoogt.... | Lees verder...

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 347,747 personen.

Mogelijk effect van niet-soja peulvruchten op het cholesterol.

Maandag,7 december 2009.

Studies naar de effecten van peulvruchten op het cholesterol hebben zich vooral gefocust op sojabonen. In Westerse landen worden echter vooral andere peulvruchten geconsumeerd. Een groep wetenschappers wilde weten wat de effecten van niet-soja peulvruchten op het cholesterol is, daarom zochten ze hierover in de literatuur naar studies. Er werden 10 gerandomiseerde onderzoeken gevonden met een minimale volgtijd van 3 weken.
Het totale cholesterol (-11.8 mg/dL) en het LDL cholesterol (-8.0 mg/dL) daalde allebei (1).
Noot: Peulvruchten mogen misschien een positief effect hebben op het cholesterol, maar het effect op daadwerkelijke hart- en vaatziekten is nog onduidelijk (2). Ook van vetten weten we dat een positief effect op het cholesterol (3) niets hoeft te zeggen over het effect op daadwerkelijke hartziekten (4). Zie ook elders op deze site.

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van gerandomiseerd onderzoek. | Onderzochte groep: 268 personen.

|Bronnen:
1) Bazzano LA. Non-soy legume consumption lowers cholesterol levels: A meta-analysis of randomized controlled trials. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2009 Nov 23. [Epub ahead of print] Link.
2) Canceranddiet.nl. Peulvruchten en hart- en vaatziekten. Link.
3) Mensink RP. Effects of dietary fatty acids and carbohydrates on the ratio of serum total to HDL cholesterol and on serum lipids and apolipoproteins: a meta-analysis of 60 controlled trials. Am J Clin Nutr. 2003 May;77(5):1146-55. Link.
4) Jakobsen MU. Major types of dietary fat and risk of coronary heart disease: a pooled analysis of 11 cohort studies. Am J Clin Nutr. 2009 May;89(5):1425-32. Link.|

chocolade verlaagt mogelijk de kans op overlijden aan hartziekten na een hartinfarct.

Maandag, 16 november 2009.

In een ziekenhuis in Stockholm werd 1169 personen gevraagd een vragenlijst in te vullen nadat ze waren opgenomen voor hun eerste hartinfarct. Daarna werden ze gedurende 8 jaar gevolgd.
Consumptie van chocolade gaf een sterk beschermend effect tegen het overlijden aan hartziekten. Vergeleken met degenen die geen chocolade aten, verlaagde consumptie van chocolade de kans met 27%, 44% en 66% voor personen met een consumptie van minder dan eens per maand, tot 1 keer per week, en 2 keer of vaker per week. Andere zoetigheid had geen effect op overlijden aan hartziekten.

Opzet onderzoek: prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 1169 personen zonder diabetes.

|Bron: Janszky I. Chocolate consumption and mortality following a first acute myocardial infarction: the Stockholm Heart Epidemiology Program. J Intern Med. 2009 Sep;266(3):248-57. Link.|

Hebben verzadigde vetten toch geen negatief effect op het cholesterol?

Zondag, 11 oktober 2009. | Lees verder...

Ouder onderzoek, maar toch nog bijzonder relevant: Een literatuuroverzicht uit 2003 - wat informatie gebruikte van 60 onderzoeken - liet zien dat het vervangen van koolhydraten door verzadigde vetten geen nadelig effect had op het cholesterol (ratio totaal:HDL). Toen de informatie werd vertaald naar voedingsmiddelen werd duidelijk dat zelfs boter en geharde margarines een minder nadelig effect zouden hebben op het cholesterol dan koolhydraten. Enkelvoudig trans onverzadigde vetzuren hadden wel een negatief effect op het cholesterol. Cis onverzadigde vetzuren hadden een positief effect op het cholesterol.
Waarom is dit nu nog relevant.......?
De Gezondheidsraad is het wetenschappelijke adviesorgaan voor zowel de overheid als het Voedingscentrum. De richtlijnen van het Voedingscentrum zijn dan ook vooral gebaseerd op de rapporten van de gezondheidsraad. De meest recente publicatie van de gezondheidsraad over macronutriënten komt uit 2006 (1). En in dit rapport zijn de richtlijnen over de relatie tussen vetten en coronaire hartziekten gerefereerd aan het voorgenoemde literatuuroverzicht.
De Gezondheidsraad heeft gelijk wanneer ze zegt dat het vervangen van verzadigd vet door onverzadigd vet goed is voor het cholesterol. Indien je het rapport van de Gezondheidsraad doorleest, zie je echter dat de richtlijn om minder verzadigd vet te eten - op basis van de bronvermelding - niet kan zijn gebaseerd op het mogelijke effect op coronaire hartziekten, maar op het mogelijke effect op lichaamsgewicht. De interpretatie van het Voedingscentrum dat je moet kiezen voor producten met zo min mogelijk verzadigd vet om de kans op hart- en vaatziekten te verlagen, lijkt me dan ook een slechte/ongelukkige verwoording van de feiten (2): Indien je concludeert dat verzadigd vet slecht is voor het cholesterol, moet je volgens diezelfde criteria immers ook concluderen dat koolhydraten slecht (of mogelijk zelfs nog slechter) zijn voor je cholesterol.
Opmerking: De auteurs van het literatuuroverzicht benadrukken dat studies naar de effecten van bloedlipiden nooit studies kunnen vervangen waarin wordt gekeken naar de effecten van het dieet op daadwerkelijke hart- en vaatziekten. Hiervoor verwijs ik U door naar de publicatie van 15 september, 2009 op deze pagina.

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht. | Onderzochte groep: 1672 personen.

|Bronnen:
1) Gezondheidsraad. Richtlijnen goede voeding 2006. Den Haag: Gezondheidsraad, 2006; publicatie nr 2006/21. Link.
2) Het Voedingscentrum (16 februari 2009). Vetten. Geraadpleegd op 11-10-2009, van Link.|

Meervoudig onverzadigd vet goed voor het hart. Voor mannen lijken enkelvoudig onverzadigd vet en koolhydraten slechter dan verzadigd vet.

Dinsdag, 15 september 2009. | Lees verder...

Verzadigd vet wordt vaak in verband gebracht met een verhoogde kans op coronaire hartziekten terwijl onverzadigd vet de kans zou laten dalen.
Een groep wetenschappers maakte een literatuuroverzicht om te kijken wat het effect zou zijn van het vervangen van 5 energie% verzadigd vet door 5 energie% enkelvoudig onverzadigd vet of 5 energie% koolhdraten.
Er werden gegevens van 11 onderzoeksgroepen gevonden. Uit 6 van deze onderzoeksgroepen zijn in het verleden nog geen gegevens over dit onderwerp gepubliceerd.
Het vervangen van verzadigd vet door meervoudig onverzadigd vet liet de kans op hartziekten dalen voor zowel mannen als vrouwen. Voor vrouwen werd verder geen effect gevonden van het vervangen van verzadigd vet door enkelvoudig onverzadigd vet of koolhydraten.
Maar........
Voor mannen werd geen enkel positief effect gevonden van het vervangen van verzadigd vet door koolhydraten of enkelvoudig onverzadigd vet. Vervanging van verzadigd vet liet de kans op niet-fatale hartziekten zelfs stijgen indien het werd vervangen door enkelvoudig onderverzadigd vet (mannen van 60 jaar of ouder), of koolhydraten (zowel voor mannen jonger dan 60 jaar als voor mannen van 60 jaar of ouder).

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: 344.696 personen

Rol van zuivel bij hartziekten nog onduidelijk.

Woensdag, 26 augustus 2009.

Er is veel interesse in de vraag of vetten uit zuivelproducten bijdragen aan het risico op hartziekten. Daarom zochten wetenschappers in de literatuur naar studies over consumptie van zuivel in relatie tot de kans op/overlijden aan hartziekten. Er werden 12 prospectieve studies gevonden die dit effect onderzochten.
In 4 studies werd geen effect gevonden. In de overige 8 studies werden variërende effecten gevonden tussen verschillende soorten zuivel en hartziekten, of verschillende effecten gebaseerd op ras, sexe, of tijdsduur. Alhoewel zuivel bijdraagt aan de consumptie van verzadigd vet in het dieet, konden de wetenschappers geen consistent bewijs vinden dat zuivel een effect heeft op hartziekten.

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht van prospectief onderzoek. | Onderzochte groep: > 280.000 personen.

|Bron: Gibson RA. The effect of dairy foods on CHD: a systematic review of prospective cohort studies. Br J Nutr. 2009 Aug 17:1-9. [Epub ahead of print] Link.|

Effect van transvetzuren op hartziekten.

Zaterdag, 22 augustus 2009.

Er komt steeds meer bewijs dat transvetzuren een negatief effect hebben op cardiovasculaire gezondheid. Een groep wetenschappers zochten in de literatuur naar publicaties waarin het effect van transvetzuren op risicofactoren voor hartziekten werd onderzocht.
De meest consitent gevonden effecten waren o.a. een verhoging van het (slechte) LDL-cholesterol, en een verlaging van het (goede) HDL-cholesterol. Er werden ook aanwijzingen gevonden voor een verminderde gevoeligheid voor insuline. Daarbij steeg de kans op overlijden aan hartziekten.
Het praktische gevaar van industriële transvetzuren lijkt groter te zijn dan van natuurlijke transvetzuren (uit zuivel en vlees).

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht. | Onderzochte groep: ? personen.

|Bron: Mozaffarian D. Health effects of trans-fatty acids: experimental and observational evidence. Eur J Clin Nutr. 2009 May;63 Suppl 2:S5-21. Link.|

Omega-3 vetzuren verlagen de kans op overlijden voor personen met een verhoogd risico hierop.

Vrijdag, 24 Juli 2009.

Het gebuik van supplementen met Omega-3 vetzuren verlaagt de kans op overlijden aan hart-, en vaatziekten (-13%), en ook de totale kans op overlijden (-8%). Dat laat een zeer recent literatuuronderzoek zien. De auteurs van het literatuuronderzoek vonden in totaal 11 studies waarin supplementatie van EPA/DHA werd vergeleken met het gebruik van een placebo.
Er werd ook een kleine daling gevonden in niet-fatale cardiovasculaire aandoeningen (-8%). De verlaagde kans op overlijden kon voor een groot deel worden toegeschreven aan studies waarin personen werden onderzocht met een verhoogd risico op overlijden. Er kon geen duidelijk verschil in effect worden gevonden tussen verschillende doseringen van supplement gebruik.

Opzet onderzoek: Literatuuroverzicht. | Onderzochte groep: 39.044 personen.

|Bron: Marik PE. Omega-3 Dietary Supplements and the Risk of Cardiovascular Events: A Systematic Review. Clin Cardiol. 2009 Jul 16;32(7):365-372. [Epub ahead of print] Link.|